Canon Deaf Netherlands launched on World Deaf Day

Tijdens Wereld Doven Dag in Utrecht is de Canon Doof Nederland officieel gelanceerd. De canon brengt de geschiedenis, cultuur en verhalen van dove mensen in Nederland samen. De Nederlandse UNESCO Commissie verleende patronage aan het initiatief. Lancering van de Canon Doof Nederland in Utrecht. (Foto: Tim de Haan) Wereld Doven Dag vindt ieder jaar plaats op de laatste zaterdag van september. Op deze dag staan de dovengemeenschap, dovencultuur en het gebruik van gebarentaal centraal. Dit jaar kreeg de Nederlandse editie in Utrecht Overvecht een bijzonder UNESCO-tintje met de lancering van de Canon Doof Nederland. De Canon Doof Nederland bestaat uit een verzameling vensters op personen, gebeurtenissen en voorwerpen die samen het verhaal van dove mensen in Nederland vertellen. Onderwerpen lopen uiteen van de oprichting van de eerste dovenscholen tot de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT). De canon is gemaakt door en voor de Nederlandse dovengemeenschap. Daarbij is nadrukkelijk ruimte voor nieuwe verhalen, aanvullingen en discussie. Ieder venster bevat beeldmateriaal, verhalen en bronnen en is toegankelijk in zowel Nederlandse Gebarentaal als geschreven Nederlands. De Nederlandse UNESCO Commissie heeft patronage verleend aan het initiatief want de canon draagt bij aan het zichtbaar maken, toegankelijk houden en doorgeven van cultureel erfgoed en geeft de dovengemeenschap zelf een belangrijke rol bij het vertellen en bewaren van haar geschiedenis. Ook internationaal zijn er verschillende verbindingen tussen het werk van UNESCO en de geschiedenis en cultuur van dove mensen. Een belangrijk voorbeeld zijn de documenten rond het Tweede Internationale Congres over onderwijs aan doven, dat in 1880 in Milaan plaatsvond. Tijdens dit congres werd een voorkeur uitgesproken voor mondeling onderwijs boven onderwijs in gebarentaal. De besluiten hadden wereldwijd grote gevolgen voor het onderwijs aan dove mensen en het gebruik van gebarentalen. In 2010 werden de resoluties uit 1880 tijdens een internationaal congres in Vancouver formeel verworpen. Documenten over het congres in Milaan werden in 2023 opgenomen in het internationale UNESCO Memory of the World Register. De collectie wordt bewaard door Gallaudet University in de Verenigde Staten en de World Federation of the Deaf in Finland. De opname in het register onderstreept de internationale betekenis van deze geschiedenis voor dovengemeenschappen. Ook binnen het immaterieel cultureel erfgoed krijgen gebarentalen en dovencultuur steeds meer aandacht. Zo zijn gebarentalen in onder meer Vlaanderen, Zwitserland en Duitsland opgenomen in nationale inventarissen van immaterieel cultureel erfgoed. De World Federation of the Deaf pleit er internationaal voor om gebarentalen en dovencultuur vaker als immaterieel cultureel erfgoed te erkennen. Daarmee groeit de aandacht voor gebarentalen, niet alleen als middel om te communiceren, maar ook als dragers van cultuur, kennis en identiteit. De Canon Doof Nederland past in die ontwikkeling. Door verhalen uit de Nederlandse dovengemeenschap te verzamelen en toegankelijk te maken, helpt de canon een geschiedenis te bewaren die lange tijd niet altijd voldoende zichtbaar is geweest. Tegelijkertijd is de canon nadrukkelijk geen afgesloten verhaal: de dovengemeenschap kan de verzameling blijven aanvullen en zo haar erfgoed doorgeven aan volgende generaties. Bekijk de website van de Canon Doof Nederland. Lees meer over patronage door de Nederlandse UNESCO Commissie.